Waarom is het na zonsondergang nog licht?

Als de zon onder de horizon zakt, schijnt hij nog op de lucht hoog boven je. Die lucht strooit het licht terug naar beneden, dus de hemel blijft nog even gloeien. Je kunt buiten nog een krant lezen, en de straatlantaarns zijn nog niet aan.

Dit eerste stuk heet de burgerlijke schemering. Het duurt tot de zon 6 graden onder de horizon staat. Daarna heb je een lamp nodig om goed te zien, en dat is het moment dat de meeste mensen donker noemen.

Wanneer is het echt donker?

Sterrenkundigen tellen drie soorten schemering, de een na de ander. Elke schemering eindigt als de zon weer 6 graden verder gezakt is.

  • Burgerlijke schemering: van zonsondergang tot de zon 6 graden onder de horizon staat. Nog licht genoeg om zonder lamp te zien.
  • Nautische schemering: van 6 tot 12 graden eronder. De eerste sterren komen tevoorschijn, en op zee verdwijnt langzaam de horizon.
  • Astronomische schemering: van 12 tot 18 graden eronder. De meeste mensen noemen dit al nacht, maar er hangt nog een zwakke gloed aan de hemel.

Onder de 18 graden is de hemel zo zwart als hij wordt. Op een heldere herfstavond in Amsterdam is dat zo'n twee uur na zonsondergang. In juni gebeurt het in Nederland helemaal niet: de zon blijft de hele nacht te dicht onder de horizon.

Waarom duurt de schemering in het noorden langer?

Dat hangt af van hoe steil de zon zakt. Bij de evenaar valt hij bijna recht naar beneden, en is het zo'n 20 minuten na zonsondergang donker. In Amsterdam en Londen gaat de zon schuin onder, dus duurt de schemering 30 tot 50 minuten. Verder naar het noorden schuift hij langs de horizon: in Stockholm blijft het op een juniavond nog anderhalf uur licht na zonsondergang.

Het seizoen telt ook mee. Rond het begin van de lente en de herfst is de schemering het kortst. Midden in de winter en de zomer duurt hij het langst.

Wat doet de wintertijd?

Op de laatste zondag van oktober gaat de klok een uur terug. De zon verandert niet, je klok wel. In Amsterdam is het op de zaterdag ervoor rond zeven uur donker, en de dag erna al rond zes uur. Lees meer over de wintertijd en wat die met je avonden doet.

Wanneer worden de avonden weer lichter?

Eerder dan je denkt. De kortste dag valt rond 21 december, maar de vroegste zonsondergang valt zo'n tien dagen eerder. Vanaf half december worden de avonden alweer langzaam lichter. De ochtenden worden nog donkerder tot rond oud en nieuw, en daarom voelt de kortste dag niet als het keerpunt.

Wil je weten vanaf welke dag het nog licht is als je thuiskomt van je werk? Licht na het werk rekent het uit voor jouw plaats en jouw werktijden.

Is het donkerder als het bewolkt is?

Ja. Alle tijden op deze site gelden bij een heldere lucht. Onder dikke bewolking neemt het licht eerder af, dus voelt het merkbaar eerder donker. Veel straatlantaarns gaan aan op hoeveel licht er is, dus op een grijze dag gaan ze ook eerder aan.