Het lichtjaar

Sleep de zon door het jaar, of tik op de grafiek

Periode

Waarom de zon in de zomer zoveel hoger staat

De aarde staat scheef, dus de zon klimt in de zomer hoger en blijft in de winter lager. Midden op de dag staat hij het hele jaar in dezelfde richting, alleen hoger of lager. In Amsterdam komt de middagzon rond 21 juni tot 61 graden en rond 21 december maar tot 14 graden. In Londen is dat 62 en 15, in Málaga 77 en 30.

Dat verschil is zo'n 47 graden, twee keer de scheefstand van de aarde. Tussen de keerkringen en de poolcirkels is het overal even groot. Dichter bij de evenaar ligt de hele lijn gewoon hoger: in Singapore zakt de middagzon nooit onder de 65 graden.

Lange dagen in de zomer, korte in de winter

De lengte van de dag volgt hetzelfde ritme. Op 21 juni heeft Amsterdam 16 u 48 min daglicht, op 21 december maar 7 u 41 min. Dat is meer dan negen uur verschil. Rond de langste en de kortste dag van het jaar verandert de daglengte bijna niet: een minuutje per dag, en op de zonnewende zelf maar een paar seconden. Rond 20 maart en 23 september verandert de dag juist het snelst: vier tot vijf minuten per dag, bijna een half uur per week.

Dichter bij de evenaar is het jaar rustiger. In Singapore duurt een dag het hele jaar ongeveer twaalf uur, met zo'n negen minuten verschil. Ver in het noorden is het andersom. In Tromsø komt de zon van 28 november tot 14 januari helemaal niet op. Van 19 mei tot 24 juli blijft hij juist dag en nacht aan de hemel.