Zon op, zon onder en schemering

Zon op
…
Zon onder
…
Daglengte
…

    Dag Zon op Zon onder Daglengte Burgerlijke schemering Nautische schemering Astronomische schemering

    Schemeringskolommen: wanneer hij 's ochtends begint, en daaronder wanneer hij 's avonds eindigt. Tik op een dag om die te bekijken.

    Wat de tijden betekenen

    De maan rekenen we niet mee: een felle maan verlicht de hemel ook als de zon ver onder de horizon staat. Voor de donkerste hemel kies je een nacht rond nieuwe maan.

    Zonsopkomst en zonsondergang: de bovenrand van de zon op een vlakke horizon, met de gewone buiging van het licht door de lucht, zoals almanakken rekenen. Burgerlijke schemering: de zon tot 6 graden onder de horizon, buiten nog licht genoeg. Nautisch: tot 12 graden, de horizon op zee nog net te zien. Astronomisch: tot 18 graden. Daaronder is de hemel op zijn donkerst. Heuvels en gebouwen maken de dag korter. Tijden zijn lokaal en voor een heldere lucht.

    Hoe snel de dagen langer worden

    Rond de equinoxen in maart en september verandert de daglengte het snelst: in Amsterdam en Londen met zo’n vier minuten per dag. Rond de zonnewendes in juni en december verandert hij bijna niet, een paar seconden per dag. Hoe verder van de evenaar, hoe groter het verschil. In Amsterdam duurt de kortste dag 7 u 40 min en de langste 16 u 49 min, in Madrid 9 u 17 min en 15 u 04 min. In Singapore duurt elke dag ongeveer twaalf uur.

    Wat veel mensen verrast: de vroegste zonsondergang valt niet op de kortste dag. In Amsterdam gaat de zon het vroegst onder rond 13 december, om 16:27, en komt hij het laatst op eind december, om 08:51. Op 21 december worden de avonden dus al een beetje lichter. Het zijn de ochtenden die tot in januari donker blijven.

    Burgerlijke, nautische en astronomische schemering

    Tussen dag en nacht zitten drie stappen, elk bepaald door hoe ver de zon onder de horizon staat. De burgerlijke schemering loopt tot 6 graden eronder: nog licht genoeg om buiten te lezen. De nautische schemering loopt tot 12 graden: zeelui konden de horizon nog net zien om een ster te peilen. De astronomische schemering loopt tot 18 graden. Daarna is de hemel op zijn donkerst. De balk toont de hele dag, van middernacht tot middernacht, in vijf soorten licht.

    Ver genoeg naar het noorden komt de zon in de zomer nooit zo laag. In Amsterdam wordt het van 18 mei tot 24 juli niet helemaal donker. In Londen is dat van 22 mei tot 20 juli, in Edinburgh van begin mei tot begin augustus. Voor sterrenkijkers komt de donkerste hemel in augustus terug. De tool laat voor elke nacht zien wanneer het echt donker is, en zegt het als dat niet zo is.

    Waarom onze tijden kunnen verschillen van een andere app

    We rekenen met dezelfde formules als de zonnecalculator van NOAA. Zonsopkomst en zonsondergang zijn de momenten dat de bovenrand van de zon een vlakke horizon raakt. De buiging van het licht door de lucht telt mee: die tilt de zon zo’n halve graad op. Tijden zijn afgerond op de minuut. Een bron die anders afrondt, of het midden van de zon neemt, kan een minuut schelen.

    Grotere verschillen komen van het landschap. Heuvels, bergen, bomen en gebouwen verbergen de zon voordat hij op de horizon ondergaat, en met uitzicht over zee zie je hem net iets langer. Wolken veranderen zonsopkomst en zonsondergang niet, alleen of je ze ziet. Wij doen de zon, niet het weer.